Rahim içi yapışıklık, rahmin iç yüzeyini kaplayan endometrium dokusunun hasar görmesi sonucunda rahim duvarları arasında skar dokusu oluşmasıdır. Yapışıklıklar rahim boşluğunu kısmen daraltabilir veya ileri durumlarda boşluğun büyük bölümünü kapatabilir. Adet azalması, adet görememe, tekrarlayan gebelik kaybı veya gebe kalmada güçlük gibi sorunlara yol açan rahim içi yapışıklıklar Asherman sendromu olarak adlandırılabilir.
Yapışıklığın yeri, kalınlığı ve rahim boşluğunu ne ölçüde etkilediği kişiden kişiye değişir. İnce ve sınırlı yapışıklıklar belirti vermeyebilirken yoğun yapışıklıklar adet düzenini ve gebelik ihtimalini daha belirgin biçimde etkileyebilir.
Rahim İçi Yapışıklık Neden Olur?
Rahim içi yapışıklık nedenleri arasında rahim iç tabakasına zarar verebilen cerrahi işlemler ilk sırada yer alır. Özellikle gebelikle ilişkili rahim içi müdahalelerden sonra endometriumun bazal tabakası hasar görebilir ve iyileşme sırasında karşılıklı rahim duvarları arasında yapışıklık gelişebilir.
Kürtaj veya düşük sonrasında rahim içinde parça kalması nedeniyle yapılan işlemler, doğum sonrasında plasenta kalıntılarının temizlenmesi ve doğum sonrası kanama nedeniyle gerçekleştirilen rahim içi müdahaleler riski artırabilir. Bununla birlikte işlem geçiren her kişide rahim içi yapışıklık gelişmez.
Miyom ameliyatı, rahim perdesi ameliyatı ve rahim boşluğuna yönelik diğer histeroskopik işlemler de endometriumda karşılıklı hasar oluşması halinde yapışıklığa neden olabilir. Daha seyrek olarak rahim içi enfeksiyonlar ve genital tüberküloz gibi durumlarla ilişkili yapışıklıklar görülebilir.
| Olası Neden | Yapışıklık Nasıl Gelişebilir? |
|---|---|
| Kürtaj veya düşük sonrası işlem | Endometriumun derin tabakasında hasar oluşabilir |
| Doğum sonrası rahim içi müdahale | Plasenta kalıntılarının temizlenmesi sırasında doku etkilenebilir |
| Histeroskopik miyom ameliyatı | Rahim boşluğundaki karşılıklı yüzeylerde skar gelişebilir |
| Rahim perdesi ameliyatı | İyileşme döneminde yapışıklık oluşabilir |
| Rahim içi enfeksiyon | Endometrium dokusunda iltihap ve hasar gelişebilir |
Rahim İçi Yapışıklık Belirtileri Nelerdir?
Rahim içi yapışıklık belirtileri yapışıklığın derecesine göre değişir. En sık görülen bulgulardan biri adet kanamasının önceki dönemlere göre belirgin biçimde azalmasıdır. Bazı kişilerde adet kanaması tamamen kesilebilir.
Rahim ağzına yakın bölgede veya rahim boşluğunun alt kısmında yapışıklık bulunması, adet kanının dışarı çıkmasını zorlaştırabilir. Bu durumda kanama az olmasına rağmen adet dönemlerinde tekrarlayan kasık ağrısı yaşanabilir.
Rahim içi yapışıklıklar, gebe kalmanın gecikmesine, tekrarlayan gebelik kayıplarına ve yardımcı üreme uygulamalarında başarı elde edilememesine katkıda bulunabilir. Ancak bu sorunların pek çok farklı nedeni bulunduğundan yalnızca belirtilere bakılarak tanı konulamaz.
Rahim İçi Yapışıklık Adet Düzenini Nasıl Etkiler?
Endometrium dokusu her ay gebelik ihtimaline karşı kalınlaşır; gebelik gerçekleşmediğinde ise adet kanamasıyla vücuttan atılır. Rahim içi yapışıklık, sağlıklı endometrium yüzeyini azaltabilir veya adet kanının rahimden çıkacağı yolu daraltabilir.
Bu nedenle adet miktarında azalma, adet süresinin kısalması veya hiç adet görememe ortaya çıkabilir. Bazı kişilerde ise adet düzeni normal görünmesine rağmen rahim boşluğunun yalnızca belirli bir bölümünde yapışıklık bulunabilir.
Daha önce düzenli adet gören bir kişide düşük, kürtaj, doğum veya rahim içi ameliyat sonrasında kanamanın belirgin biçimde azalması durumunda Asherman sendromu olasılığı değerlendirilmelidir.
Rahim İçi Yapışıklık Gebeliğe Engel Olur mu?
Rahim içindeki yapışıklıklar embriyonun yerleşebileceği sağlıklı endometrium alanını azaltabilir. Rahim boşluğunun şeklinin bozulması veya tüplerin rahme açıldığı bölgelerin kapanması da gebeliğin oluşmasını güçleştirebilir.
Hafif yapışıklığı bulunan bazı kişiler kendiliğinden gebe kalabilir. Orta ve ileri dereceli yapışıklıklarda ise gebe kalmada güçlük, gebelik kaybı veya plasentanın rahim duvarına anormal yerleşmesi gibi sorunların ihtimali artabilir. Tedavi sonrası gebelik olasılığı; yapışıklığın derecesine, endometriumun durumuna, yaşa ve eşlik eden diğer üreme sorunlarına göre değişir.
Rahim içi yapışıklık saptanması, gebeliğin kesin olarak mümkün olmayacağı anlamına gelmez. Değerlendirme ve tedavi planı kişisel bulgulara göre oluşturulmalıdır.
Rahim İçi Yapışıklık Nasıl Teşhis Edilir?
Rahim içi yapışıklık şüphesinde adet düzeni, geçirilmiş gebelikler, düşükler, doğumlar ve rahim içi işlemler sorgulanır. Standart ultrason rahim ve yumurtalıklar hakkında bilgi verebilir ancak ince yapışıklıklar ultrasonda her zaman net biçimde görülmeyebilir.
Salin infüzyon sonografisi olarak bilinen sulu ultrason veya rahim filmi, rahim boşluğundaki düzensizlikleri gösterebilir. Bu yöntemler yapışıklıktan şüphelenilmesine yardımcı olsa da yapışıklığın yapısını ve derecesini her zaman doğrudan göstermez.
Histeroskopi, rahim içi yapışıklık tanısında en doğru yöntem olarak kabul edilir. İnce bir kamera yardımıyla rahim boşluğu doğrudan görüntülenir; yapışıklığın yeri, yoğunluğu ve rahim içini ne ölçüde kapladığı belirlenebilir. Uygun durumlarda tanı sırasında tedavi de gerçekleştirilebilir.
| Tanı Yöntemi | Sağladığı Bilgi |
|---|---|
| Vajinal ultrason | Rahim, endometrium ve yumurtalıkların genel görünümünü değerlendirir |
| Sulu ultrason | Rahim boşluğundaki şekil bozukluklarını gösterebilir |
| Rahim filmi | Rahim boşluğu ve tüpler hakkında dolaylı bilgi sağlar |
| Histeroskopi | Yapışıklıkları doğrudan gösterir ve tedavi imkanı sunabilir |
Rahim İçi Yapışıklık Nasıl Tedavi Edilir?
Rahim içi yapışıklık tedavisi, çoğunlukla histeroskopiyle yapışıklıkların kontrollü biçimde ayrılmasına dayanır. Histeroskopik adezyolizis olarak adlandırılan işlem sırasında rahim boşluğunun normal yapısının yeniden oluşturulması ve sağlıklı endometriumun korunması amaçlanır.
Tedavi planı yapışıklığın hafif, orta veya ileri derecede olmasına göre değişir. Yoğun ve rahim duvarına sıkı biçimde bağlanan yapışıklıklarda işlemin birden fazla aşamada yapılması gerekebilir.
İşlem sonrasında rahim duvarlarının yeniden birbirine yapışmasını önlemek amacıyla rahim içine geçici bariyer, balon veya farklı koruyucu materyaller yerleştirilebilir. Endometriumun iyileşmesini desteklemek için hormonal tedavi değerlendirilebilir. Ancak uygulanacak yöntem ve tedavi süresi her kişide aynı değildir. Kontrol histeroskopisiyle rahim boşluğunun iyileşmesi ve yapışıklığın tekrarlayıp tekrarlamadığı incelenebilir.
Rahim İçi Yapışıklık Tedavisi Sonrası Gebelik
Tedavinin ardından adet miktarında belirginleşme olabilir ve rahim içi boşluğun yapısı daha düzenli hale gelebilir. Gebelik planının ne zaman yapılacağı; yapışıklığın derecesine, uygulanan işleme, kontrol muayenesine ve endometriumun iyileşmesine göre belirlenir.
Hafif veya orta düzeydeki yapışıklıklar tedavi edildiğinde gebelik ihtimali artabilir. İleri dereceli yapışıklıklarda ise endometriumun yeterince gelişmemesi veya yapışıklığın tekrarlaması nedeniyle gebelik ihtimali daha sınırlı olabilir. Güncel araştırmalar histeroskopik tedavinin üreme sonuçlarını iyileştirebildiğini gösterse de sonuçlar yapışıklığın şiddetine göre önemli ölçüde değişmektedir.
Tedavi sonrasında oluşan gebelikler plasentanın yerleşimi ve bebeğin gelişimi açısından daha yakından takip edilebilir. Gebelik planı, kontrol sonuçları değerlendirildikten sonra kişiye özel olarak oluşturulmalıdır.
Rahim İçi Yapışıklık Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Rahim İçi Yapışıklık Ultrasonda Görülür mü?
İleri dereceli yapışıklıklar ultrasonda rahim boşluğunda düzensizlik oluşturabilir. İnce yapışıklıklar gözden kaçabileceği için kesin değerlendirmede histeroskopi gerekebilir.
Rahim İçi Yapışıklık Kendiliğinden Geçer mi?
Oluşmuş skar dokusunun kendiliğinden tamamen açılması beklenmez. Belirti oluşturan yapışıklıklarda tedavi gereksinimi histeroskopi bulgularına göre belirlenir.
Rahim İçi Yapışıklık Tekrarlar mı?
İleri düzey rahim içi yapışıklıklar, uygulanan tedaviye rağmen zaman içinde tekrar gelişebilir. Bu nedenle koruyucu tedaviler ve kontrol histeroskopisi değerlendirilebilir.
Kürtaj Sonrası Rahim İçi Yapışıklık Olur mu?
Kürtaj veya düşük sonrasında gerçekleştirilen rahim içi işlemler endometrium hasarına bağlı yapışıklık riskini artırabilir. Ancak her işlem sonrasında yapışıklık gelişmez.
Rahim İçi Yapışıklık Düşüğe Neden Olur mu?
Yapışıklıklar embriyonun yerleşeceği alanı azaltarak veya plasentanın gelişimini etkileyerek gebelik kaybı riskini artırabilir. Tekrarlayan düşüklerin farklı nedenleri de bulunduğu için kapsamlı değerlendirme yapılmalıdır.
