Rahim ağzı yarası, çoğunlukla hormonal değişiklikler sonucunda rahim ağzının iç bölümündeki hassas hücrelerin dış yüzeyde görünür hale gelmesiyle oluşur. Tıpta genellikle servikal ektropiyon olarak adlandırılan bu durum gerçek bir açık yara değildir. Gebelik, doğum kontrol hapları, doğurganlık çağındaki hormonal hareketlilik ve bazı rahim ağzı enfeksiyonları benzer bir görünüm veya yakınmalar oluşturabilir.
Rahim ağzında kızarıklık görülmesi tek başına hastalık anlamına gelmez. Ancak ilişki sonrası kanama, tekrarlayan lekelenme veya normalden farklı vajinal akıntı bulunuyorsa enfeksiyon, polip ve rahim ağzındaki hücresel değişiklikler gibi diğer olasılıkların değerlendirilmesi gerekir.
Rahim Ağzı Yarası Nedir?
Rahim ağzı, rahmin vajinaya açılan alt bölümüdür. Rahim ağzının dış kısmında dayanıklı yassı hücreler, iç kanalında ise salgı üreten daha hassas hücreler bulunur. İç bölümdeki hücrelerin dış yüzeye doğru yer değiştirmesi, muayenede kırmızı ve hassas bir alan görülmesine neden olabilir.
Halk arasında rahim ağzı yarası veya rahim ağzı erozyonu olarak adlandırılan bu görünüm, çoğunlukla servikal ektropiyonu ifade eder. Burada dokunun aşınmasından çok, hücrelerin bulunduğu yerin değişmesi söz konusudur. Hassas hücreler temas sırasında daha kolay kanayabilir ve normalden fazla akıntı üretebilir.
Servikal ektropiyon birçok kişide belirti oluşturmaz ve rutin jinekolojik muayene sırasında fark edilir. Bazı kişilerde ise adet dönemleri arasında lekelenme, cinsel ilişki sonrası kanama veya artmış vajinal akıntı görülebilir.
Rahim Ağzı Yarasının Nedenleri Nelerdir?
Rahim ağzı yarası neden olur sorusunun yanıtı, muayenede görülen değişikliğin türüne göre farklılık gösterir. Servikal ektropiyon genellikle östrojen hormonunun etkili olduğu dönemlerle ilişkilidir. Rahim ağzı iltihabı anlamına gelen servisit ise enfeksiyon veya tahriş gibi farklı nedenlerle ortaya çıkabilir.
| Olası Durum | Rahim Ağzını Nasıl Etkileyebilir? |
|---|---|
| Hormonal değişiklikler | Hassas kanal hücrelerinin dış yüzeyde görünür hale gelmesine neden olabilir |
| Gebelik | Artan hormonlar ve kanlanma rahim ağzını daha hassas yapabilir |
| Doğum kontrol hapları | Östrojen içeren yöntemler servikal ektropiyonla ilişkili olabilir |
| Rahim ağzı iltihabı | Kızarıklık, hassasiyet, akıntı ve temas sonrası kanama oluşturabilir |
| Vajinal enfeksiyonlar | Akıntı, koku, yanma ve rahim ağzında irritasyona yol açabilir |
| Polipler | Rahim ağzında kolay kanayan küçük doku oluşumları meydana getirebilir |
| Hücresel değişiklikler | Rahim ağzında anormal görünüm ve kanama oluşturabilir |
Doğurganlık çağında östrojen düzeylerinin daha yüksek olması nedeniyle servikal ektropiyon daha sık görülebilir. Gebelik sırasında rahim ağzının kanlanması arttığından hafif temas bile lekelenmeye yol açabilir. Östrojen içeren doğum kontrol haplarını kullanan kişilerde de benzer bir görünüm ortaya çıkabilir.
Rahim ağzında iltihap gelişmesi ise ektropiyondan farklı bir durumdur. Servisit olarak adlandırılan bu tabloda vajinal akıntı, kötü koku, ilişki sırasında ağrı ve ilişki sonrasında kanama görülebilir. Bu nedenle rahim ağzındaki her kızarıklığı hormonal yara olarak değerlendirmek doğru değildir.
Rahim Ağzı Yarası Belirtileri Nelerdir?
Rahim ağzı yarası belirtileri bulunan birçok kişide herhangi bir yakınma görülmez. Belirti görülen durumlarda en yaygın yakınmalardan biri, vajinal akıntı miktarındaki artıştır. Akıntı şeffaf veya beyaz renkte olabilir ve enfeksiyon bulunmadığında belirgin kötü koku oluşturmayabilir.
Hassas hücrelerin temasla kolay kanaması nedeniyle ilişki sonrası kanama görülebilir. Kanama çoğunlukla birkaç damla veya açık pembe lekelenme şeklindedir. Adet dönemleri arasında ortaya çıkan açıklanamayan lekelenmeler de rahim ağzının değerlendirilmesini gerektirebilir.
Kötü kokulu, sarı veya yeşil akıntı; kaşıntı, yanma, ateş ya da kasık ağrısı eşlik ediyorsa enfeksiyon olasılığı araştırılır. Servikal ektropiyon genellikle ağrıya neden olmaz. Bu nedenle belirgin ağrı bulunması halinde farklı jinekolojik nedenler de göz önünde bulundurulmalıdır.
Rahim Ağzı Yarası HPV İle İlişkili midir?
Servikal ektropiyon ile HPV enfeksiyonu aynı durum değildir. Ektropiyon çoğunlukla hormonal etkilerle gelişen iyi huylu bir hücresel yer değişimidir. HPV ise rahim ağzındaki hücreleri etkileyebilen viral bir enfeksiyondur.
HPV pozitifliği kişinin rahim ağzı kanseri olduğu anlamına gelmez. HPV enfeksiyonlarının önemli bir bölümü bağışıklık sistemi tarafından zaman içinde temizlenir. Ancak yüksek riskli HPV türlerinin kalıcı olması, rahim ağzında hücresel değişiklik gelişme ihtimalini artırabilir.
Rahim ağzında kızarıklık veya temas sonrası kanama bulunması yalnızca görünüşe bakılarak HPV’ye bağlanamaz. Tarama zamanı, önceki test sonuçları ve muayene bulguları dikkate alınarak smear testi, HPV testi veya gerekli durumlarda kolposkopi planlanabilir.
Rahim Ağzı Yarası Nasıl Teşhis ve Tedavi Edilir?
Değerlendirme, kişinin yakınmalarının ve adet düzeninin sorgulanmasıyla başlar. Spekulumla yapılan jinekolojik muayenede rahim ağzının görünümü, akıntının özellikleri, kanama alanları ve polip gibi yapısal değişiklikler incelenir.
Enfeksiyon şüphesinde vajinal veya rahim ağzı örnekleri alınabilir. Smear testi rahim ağzındaki anormal hücreleri, HPV testi ise yüksek riskli virüs türlerini araştırmak amacıyla kullanılır. Tarama sonucunda anormal hücresel değişiklik görülürse veya rahim ağzında şüpheli bir alan bulunursa kolposkopi ile ayrıntılı inceleme yapılabilir.
Rahim ağzı yarası tedavisi, altta yatan nedene ve belirtilerin şiddetine göre belirlenir. Şikayet oluşturmayan servikal ektropiyon çoğunlukla tedavi gerektirmez ve zaman içinde kendiliğinden gerileyebilir. Enfeksiyon saptanırsa etkene yönelik tedavi uygulanır.
Tekrarlayan kanama veya yoğun akıntı günlük yaşamı etkiliyorsa rahim ağzındaki hassas alanın dondurulması ya da kontrollü biçimde koterize edilmesi değerlendirilebilir. Ancak bu işlemlerden önce enfeksiyon ve anormal hücresel değişiklik olasılığının dışlanması önemlidir.
Rahim Ağzı Yarası İçin Ne Zaman Muayene Gerekir?
Her cinsel ilişkiden sonra tekrarlayan kanama, adet dönemleri arasında lekelenme, kötü kokulu akıntı, kasık ağrısı veya ilişki sırasında ağrı bulunuyorsa jinekolojik değerlendirme gerekir. Menopoz sonrasında ortaya çıkan kanamalar da miktarı az olsa bile araştırılmalıdır.
İlişki sonrası kanama çoğunlukla iyi huylu nedenlerden kaynaklanır. Bununla birlikte rahim ağzı kanserinde de temas sonrası kanama görülebileceği için tekrarlayan veya açıklanamayan kanamalar yalnızca rahim ağzı yarasına bağlanmamalıdır. İlişki sonrasında kanama veya kötü kokulu akıntı görülmesi halinde tıbbi değerlendirme yapılması gerektiği belirtilmektedir.
Rahim Ağzı Yarası Nedenleri Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Rahim Ağzı Yarası Kendiliğinden Geçer mi?
Hormonal değişikliklerle ilişkili servikal ektropiyon zaman içinde kendiliğinden gerileyebilir. Belirti oluşturmayan durumlarda düzenli takip dışında işlem gerekmeyebilir.
Rahim Ağzı Yarası Gebeliği Etkiler mi?
Servikal ektropiyon genellikle gebe kalmayı engellemez. Ancak eşlik eden enfeksiyon veya farklı bir rahim ağzı problemi varsa durum ayrıca değerlendirilmelidir.
Rahim Ağzı Yarası Kansere Dönüşür mü?
Servikal ektropiyon kanser öncüsü bir yara değildir. Buna rağmen benzer belirtiler farklı rahim ağzı hastalıklarında da görülebildiği için smear ve HPV taramaları ihmal edilmemelidir.
Rahim Ağzı Yarası Cinsel İlişkiye Engel midir?
Rahim ağzı yarası çoğunlukla cinsel ilişkiye engel oluşturmaz. İlişki sırasında ağrı veya kanama yaşanıyorsa altta yatan neden belirlenene kadar değerlendirme alınması uygundur.
Rahim Ağzı Yarası Tekrarlar mı?
Hormonal etkiler devam ettiğinde servikal ektropiyon yeniden görülebilir. Tekrarlayan belirtilerde enfeksiyon, polip ve rahim ağzındaki hücresel değişiklikler de araştırılmalıdır.
